اعصار امامان كم كم گذشت ودوران غيبت ولى امر ( ع ) فرا رسيد وبيان حلال وحرام وروشنگرى برنامه‌هاى زندگى جامعه ، يكسره واگذار به علماء گرديد وموضوع فتوى ونيز موضوع تقليد به صورت خاصي رواج كلى گرفت كتابها در فقه شيعه تأليف شد كتابهاى ارزشمندى در فقه ، با استدلالات محكم وأدله وبراهين قوى نوشته شد كتابهائى جامع همه أبواب فقهى وكتابهائى حاوي قسمتى از أبواب فقهى وكتابهائى مخصوص يك مسأله فقهى مانند نماز در لباس مشكوك ويا مسأله قبله ويا مسأله نماز جمعه ويا نماز مسافر تأليف نمودند كتب فقهى در متفردات اماميه مانند انتصار سيد مرتضى ودر مسائلي كه بين فقهاء شيعه مورد اختلاف است مانند مختلف علامه نوشته شد . در فروعى كه دليل خاص دارد كتبي خاص ودر فروعى كه نص مخصوص ندارد كتبي جدا نوشتند كه كتاب نهاية شيخ طوسي از قبيل أول وكتاب مبسوط ايشان از قبيل دوم است ، كتابها در نقل أقوال فقهاء تأليف شد كه مفتاح الكرامة در اين أواخر از آن نمونه است . كتابهائى مختصر وكتابهائى مفصل تأليف گرديد حتى گاهى يك فقيه كتابهاى متنوع دارد از جمله آنها علامه حلى است كه يك كتابش تبصره است كه از متون فقهى مختصر بشمار مىرود . وكتاب ديگر أو تذكره است كه مفصل ومستوفى است خلاصه آن كه با تمام قوا براي پيشروى فقه كوشيدند وتر وخشكى را مجهول ومبهم نگذاشتند كار را بر مردم آسان ساختند آنان را از تحير نجات داده ، وأيتام آل محمد صلى الله عليه وآله وسلم را كفالت فرمودند ، واز اينرو در خور هر گونه تعظيم وستايشند بطورى كه علامه حلى نابغة بزرگ ووزنه عظيم علمي شيعه بر آنان سلام ودرود فرستاده ، در آغاز " كتاب تذكره " مىفرمايد : ( اما بعد فإن الفقهاء عليهم السلام هم عمدة الدين ونقلة شرع رسول رب العالمين وحفظة فتاوى الأئمة المعصومين صلوات الله وسلامه عليهم أجمعين . . ) . يعنى فقهاء ( عليهم السلام ) ستونهاى دين وناقلان شرع پيامبر ونگاهبانان فتاوى امامان معصوم صلوات الله عليهم أجمعين مىباشند . خوشبختانه شيعه ، در پرتو الهام از مكتب أهل بيت در همه اعصار ، اهميت خاصي براي احكام شرعي وفرا گرفتن وآموختن آن قائل بوده ، وچون كاملا مسلم بوده كه فقها أبواب احكام خدايند از اينرو همواره براي استفاده احكام الهى وبرنامه‌هاى زندگى ، مراجعه به آنان كرده ومىكنند ويا از رساله‌هاى آنان بهره‌مند مىگردند ، وگاهى آن قدر در مورد احكام الهى سؤال وپرسش از عالمي بزرگ و